Тажылавічы і яе жыхары

З гісторыі

Назва вёскі паходзіць, як мяркуецца, ад асновы слова “тажы” — заліўныя лугі, сырыя пожаці, пакосы. Паводле пісьмовых крыніц, населены пункт — адзін з найстарэйшых у раёне, згадваецца яшчэ ў 1560 годзе як сяло Бабруйскага староства Рэчыцкага павета Вялікага княства Літоўскага. На 1639 год тут налічвалася 15 двароў, 47 жыхароў мужчынскага полу. З 1793 года сяло ў складзе Расіі, з 1795 — у Бабруйскім павеце Мінскай губерні. На 1838 год — уласнасць памешчыкаў Кабыліных. На пачатку 20-га стагоддзя гэта вёска Туркоўскай воласці Бабруйскага павета з 62 дварамі і паўтысячай жыхароў, працаваў млын, дзейнічала земскае вучылішча. Паводле перапісу 1926 года тут было 109 двароў, 569 жыхароў. На базе земскага вучылішча пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі створана працоўная школа 1-й ступені, дзе ў 1925 годзе навучаўся 91 чалавек. У 1930 годзе арганізаваны калгас. На пачатку 1997 года ў вёсцы налічвалася 82 двары, 180 жыхароў, дзейнічалі ферма буйной рагатай жывёлы, васьмігадовая школа, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва.

Сучаснасць

Сёння ў Тажылавічах, па звестках Кавалёўскага сельсавета, 39 двароў, 83 жыхары, з якіх 34 пенсіянеры. Сярод насельнікаў 27 мужчын працаздольнага ўзросту, чацвёра дзяцей. Дзеючых аб’ектаў сацыяльнай і вытворчай сфер у вёсцы не захавалася. Засталася будыніна колішняй базавай школы, чые дзверы зачыніліся для вучняў у апошні год мінулага тысячагоддзя. Пазней там месціўся клуб, але і да яго дарога даўно зарасла.

Вуліцы ў Тажылавічах заасфальтаваныя (заслуга колішняга старшыні калгаса “Сцяг камуны” Марыі Усцінаўны Каранкевіч), нямала дамоў, дзе адчуваецца гаспадарская рука — пафарбаваныя, з сучаснымі вокнамі і агароджай, абкошанай калядваровай тэрыторыяй, разбітымі ў дварах і на вуліцы кветнікамі. Адзін з іх — Васіля і Галіны Мельнічонкаў па завулку Школьнаму.

Васіль Савельевіч Мельнічонак

— Хату, як пажаніліся, з наўя збудавалі, — дзеліцца Васіль Савельевіч, які ніколькі не выглядае на свае 80 з гакам. — Блізкіх родзічаў, каб дапамагчы, асабліва не было, але ж самі стараліся. Ды і жаданне да ўсяго было вялікае — будавацца, дзяцей падымаць, вучыць… Дзеля гэтага, апроч механізатарскай работы ў калгасе, гаспадарку трымалі вялікую — кароў не па адной, свіней 6-7, птушку розную. Зямлі шмат апрацоўвалі, для чаго пазней і трактар набылі. Зямля тая і цяпер ёсць — бяры, колькі хочаш, дык здароўя няма. Восем бароздак бульбы, што дзеці пасадзілі (яны ж дапа­маглі выкапаць), нам дастаткова…

Прычыну таго, чаму з некалі трывалай вёскі Тажылавічы сталі ад`язджаць людзі, колішні механізатар бачыць у тым ліку ў скасаванні калгаснай вытворчасці на тэрыторыі населенага пункта.

— Раней жа ў нас паўнавартасны калгас быў, шмат сельгастэхнікі, ферма — а гэта ўсё работа для людзей. З часам гаспадарку далучылі да калгаса імя А. Неўскага, тэхніку — туды ж, ферму закрылі, а на мехдвор Кавалёў тутэйшаму механізатару не наездзішся… — разважае мой субяседнік.

Хоць адток люду, па словах Васіля Мельнічонка, пачаўся яшчэ раней, у 70-я, калі моладзь стала масава ехаць у горад вучыцца і ў вёску не вярталася.

На двары і вакол домаўладання Мельнічонкаў выключны парадак, а зараснік праз дарогу, што закрыў далягляд, Васіля Савельевіча засмучае. Прырода такой сітуацыі, па яго словах, вядомая — на ўсе Тажылавічы цяпер усяго дзве каровы, і тыя ў аднаго гаспадара. Раней жа налічвалася па 60 у кожным з двух статкаў. Трава тады не паспявала адрастаць: альбо паядалася, альбо скошвалі.

Ля акуратнай невялічкай хаты па вуліцы Піянерскай сустрэлі Тамару Васільеўну Песню. Разгаварыліся.

Тамара Васільеўна Песня

— У Тажылавічы з Бабруйску пераехала дзесяць год таму, а, здаецца, пражыла ўсё жыццё, — з ахвотай дзеліцца бойкая на выгляд пенсіянерка. — З людзьмі адразу сышлася, месца, сельскі лад прыйшліся па душы, бо сама вясковая, з бліжняй Расіі. Сумна толькі, што людзей стала мала, суседзяў няма, каб словам перамовіцца…

А вось паслугамі гандлю, нягледзячы на адсутнасць стацыянарнай кропкі, жыхары Тажылавічаў задаволены. Апошняе засведчылі і былая настаўніца мясцовай школы, а цяпер пенсіянерка Валянціна Пятроўна Семчанка (Мацвеенка), і Раіса Ула­дзіміраўна Мельнічонак (прозвішча ў вёсцы распаўсюджанае). Спыніцца ля чыйго падворка “прымусілі” ну ўжо надта сімпатычныя нясушкі.

Раіса Уладзіміраўна Мельнічонак

— Толькі грошы давай, — смяецца Раіса Уладзіміраўна. Яе дагледжаны дом (у свой час вылучаны калгасам мужу-працаўніку) месціцца якраз насупраць схаванай за расліннасцю школьнай будыніны, якая пазней выкарыстоўвалася і пад клуб.

— Аўталаўкі бываюць амаль штодзень, — кажа субяседніца, — і райпоўская, і прыватныя, пяць ці шэсць ездзіць. Тавар прывозяць на любы густ. Пачуем сігнал — калі што трэба, выходзім. Так што пенсію дастаўляюць, прадукты — дастаўляюць, тэлевізар, інтэрнэт, тэлефоны і такі, і такі (хатні і мабільны) маем — што яшчэ пенсіянерам трэба?!

Усе чацвёра дзяцей жанчыны жывуць у горадзе, у вёску наведваюцца амаль штовыхадныя, прывозяць унукаў, дапамагаюць па гаспадарцы, адзін з сыноў набыў тут дачу.

Валянціна Пятроўна, чыя хата непадалёк, таксама пагаджаецца, што пенсіянерам жыць у Тажылавічах нядрэнна: і прадукты, і пенсія дастаўляюцца рэгулярна і своечасова. Разважаючы пра вёску маладосці, былая настаўніца кажа, што “жылі мы тут і ні ў чым не мелі патрэбы”: быў калгас, дзейнічалі школа, магазін, камбінат бытпаслуг, побач у Ламбаўскім ФАПе (установа дзейнічае і цяпер) — нават кабінет зубнога ўрача.

Засталі ў Тажылавічах і звыклую для беларускай вёскі карціну — бабулек на лаўцы. Праўда, суседкі Вера Мікалаеўна Аўрамчык і Ніна Іванаўна Пазняк адпачываюць кожная ля сваёй хаты. На адну лаўку, каб было весялей, не сыходзяцца — гады і здароўе прымушаюць эканоміць крокі. У размову жанчыны ўступаюць з характэрнай для сяльчан лёгкасцю і шчырасцю.

— Сумна адной ў хаце, ніхто дзверы не адчыніць, — павольна, расцягваючы кожнае слова, кажа Вера Мікалаеўна, чый узрост “восемдзясят пяць ці то восемдзясят сем ужо”. — У выхадныя дык сын прыязджае з горада, і булак, і хлеба, усяго напрывозіць. Пенсія ў мяне неблагая — “чатыры (чатырыста) з хвастом”, зарабіла, працуючы і ў калгасе, і на торфавытворчасці.

Вера Мікалаеўна Аўрамчык

“І ногі, і ўсё ўжо, мамачка, баліць,” — адказвае Ніна Іванаўна Пазняк на запытанне, як яна сябе пачувае. Родам жанчына з Плёсаў, у Тажылавічах, як з усмешкай заўважае, “зрабіла перасадку” — замуж выйшла.

— Працавала ў свой час і на ферме, і ў брыгадзе… 20 год было — і чаго ты пайшла на тую ферму? — эмацыйна задаецца пытаннем субяседніца. І тут жа адказвае, што трэба ж было недзе працаваць, бо бацькі ў сям’і не было, а дзяцей разам з ёю чацвёра. І хоць замуж Ніна Іванаўна выйшла, як кажа, пазнавата — у 30 год (мужа 24 гады як не стала), дзяцей нажыць паспела. Абое яны ў Цялушы, таму часта наведваюцца, дапамагаюць. “Адразу, як пайшла на пенсію, шмат усяго трымала, а цяпер нічога, тры баразны бульбы і тыя стаяць някопаныя. Дзецям сказала — прыбярыце спачатку сваю, а тады ўжо і мне дапаможаце”. Колішнія Тажылавічы, са слоў жанчыны, былі багатыя на людзей — 120 хат было. “І насупраць маёй дзве стаяла, і там, і ў гэтай жылі”, — ківае кійком субяседніца.

Ніна Іванаўна Пазняк

Нямала тажылавіцкіх хат, як паведамілі ў сельсавеце, цяпер выкарыстоўваецца пад летнікі. У асноўным аднаўляюць бацькоўскія дамы гараджане-нашчадкі, некаторыя з разлікам на пастаяннае месца жыхарства. Ад гэтага вёска толькі выйграе: напаўняецца на цёплы перыяд году людам, а панурыя некалі домікі ператвараюцца ў дагледжаныя, “жыццясцвярджальныя астраўкі”.

Алена КАРПЕНКА. Фота аўтара.

(за дапамогу пры падрыхтоўцы матэрыялу выказваем падзяку К.В. Мельнічонак, бухгалтару па закупках Кавалёўскага сельсавета).

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.